OPIEKUN:
mgr Eliza Wojnicka - Buczek
mgr Maria Szechyńska
DEKALOG DZIENNIKARZA
NIE KŁAM
Nie rozpowszechniaj wiadomości nieprawdziwych. Dlatego:
nie małpuj, nie powtarzaj bezkrytycznie wiadomości za innymi publikatorami, sprawdź w innym źródle;
nie manipuluj - np. informuj odbiorcę, jeśli nagranie jest montowane i mogą stąd wynikać zniekształcenia czy uproszczenia faktów, sądów, opinii;
nie sugeruj tytułem, zdjęciem, obrazem - treści nieprawdziwych;
nie fałszuj prawdy przez ukrywanie, przemilczanie istotnej części informacji, pełnego obrazu sprawy;
nie wmawiaj intencji.
SŁUŻ ODBIORCY
- czytelnikowi, radiosłuchaczowi, telewidzowi. W tym celu:
staraj się przedstawić mu informację bezstronną, jak najpełniejszą, zawierającą różne aspekty sprawy i możliwie pełny wachlarz opinii na ten temat. Obowiązkiem dziennikarza jest ujawnienie wszelkich konfliktów w społeczeństwie, błędów i nadużyć - także władz, instytucji, organizacji, przedsiębiorców. Bez oszczędzania i wyróżniania kogokolwiek;
staraj się wyprzedzać ciekawość odbiorcy, kontynuując temat;
sam usilnie zbiegaj o sprostowanie nadanej przez siebie wiadomości nieprawdziwej, nieścisłej, niepełnej, nawet jeśli jej niedoskonałość nie wynikła z twojej winy i jeśli nie dotrze do ciebie prośba o sprostowanie.
SZANUJ INFORMATORA SWEGO
- każdego, nawet skazanego wyrokiem sądowym; żeby żaden z twoich rozmówców po opublikowaniu materiału nie miał uzasadnionego poczucia krzywdy; żeby z twojego informatora nie stał się twoją ofiarą. A więc:
uprzedzaj, że jesteś dziennikarzem - koniecznie wymień redakcję - i że wszystko, co bez zastrzeżenia tajemnicy będzie przy tobie wypowiedziane, może być zamieszczone w publikacji;
nie wykorzystuj naiwności, niewiedzy, wieku, braku wykształcenia, stanu emocjonalnego swoich informatorów.
nie wymuszaj, nie wyłudzaj informacji, nie szantażuj, nie stosuj innych nieuczciwych sposobów uzyskiwania wiadomości, obrazów, nagrań;
nie ujawniaj danych z życia osobistego swoich informatorów bez ich zgody;
szanuj informatorów, ale szanuj jednakowo. Traktuj ich bardzo uprzejmie, ale stanowczo. Nie daj sobie niczego narzucać, szczególnie osobom bardzo ważnym - aż do rezygnacji z programu czy artykułu.
UDOSKONALAJ SWÓJ WARSZTAT
To też należy do etyki. Jesteś to winien sobie i swoim odbiorcom.
ucz się, czytaj i oglądaj mistrzów;
pamiętaj, że nasz zawód polega na tym, żeby jak najwięcej wiedzieć;
staraj się specjalizować w swojej dziedzinie, nie dawaj się łatwo przesuwać z działu muzyki rozrywkowej do politycznego. Unikniesz pomyłek i kompromitacji;
poszerz krąg swoich stałych, zaufanych informatorów.
NIE PRZELEWAJ KRWI I ŁEZ NADAREMNO
bez koniecznej potrzeby nie upubliczniaj scen drastycznych, krwawych; nie ukazuj okrucieństwa i rozpaczy. Nie żeruj na bólu i nieszczęściu;
nie żartuj z cudzego nieszczęścia (np. "dowcipnym" tytułem), nawet jeśli jest to cierpienie zwierząt;
nie zniesławiaj, nie dyskredytuj, nie obrażaj, nie insynuuj;
nie upowszechniaj niesprawdzonych oskarżeń, pomówień, oszczerstw;
nie ujawniaj czynów przedawnionych, sądowo zatartych;
nie judź; nie dziel ludzi (nie ujawniaj ich przynależności, nie lekceważ, nie okazuj pogardy) według narodowości, wyznania, wieku, płci, upodobań seksualnych - bez wyraźnej potrzeby, a zwłaszcza, kiedy sobie tego nie życzą.
BĄDŹ NIEPRZEKUPNY
- szanuj swoje nazwisko i swoją twarz w znaczeniu dosłownym i przenośnym. Nie bądź narzędziem do nabycia, a zwłaszcza:
nie udostępniaj swego nazwiska, twarzy, głosu dla reklamy (chyba własnego publikatora);
nie działaj pod naciskiem pieniędzy, interesów reklamodawców, sponsorów, a nawet właścicieli twojej stacji czy gazety, jeśli to działanie miałoby być sprzeczne z prawem czy zasadami niniejszego kodeksu. Pracodawcę można zmienić; nazwisko czy twarz - trudniej.
MILCZ
wbrew powołaniu swego zawodu - ale tylko wtedy, gdy wymaga tego przyzwoitość. A zatem:
kiedy informator zastrzegł sobie, że go nie ujawnisz;
gdy sam nie chcesz wyjawić nazwiska swego informatora, żeby mu (nawet ewentualnie) nie zaszkodzić. Zmusić cię do wyjawienia źródła informacji może jedynie sąd i to w wyjątkowych wypadkach.
ODDZIELAJ
swój zawód od takich zajęć, jak: cenzor (!), akwizytor czy autor reklam, rzecznik jakiejś instytucji, propagandysta, agitator, sędzia (nie przesądzaj o winie przed orzeczeniem sądu);
reklamę i promocję od informacji, publicystyki, zbierania opinii. Unikaj kryptoreklamy ("krypto" znaczy: ukrytej, przemyconej);
komentarz od informacji;
unikaj działalności politycznej i innych form zaangażowania społecznego. To wszystko osłabia twoją wiarygodność jako dziennikarza.
DBAJ O GODNOŚĆ SWOJEGO ZAWODU
nie musisz ukrywać jego mankamentów, błędów swoich czy kolegów. Wystarczy, że:
nie przyniesiesz ujmy dziennikarstwu przez niegodne, nieobyczajne postępki - także poza życiem ściśle zawodowym. Prasa to czwarta władza. Patrzą na nas. Jesteś osobą publiczną;
nie będziesz popełniał kradzieży zawodowej przez plagiat (podpisywanie się pod nie swoją pracą czy pomysłem);
jako zwierzchnik nie będziesz przeszkadzał z niskich pobudek w publikowaniu pewnych treści i nie będziesz zmuszał podwładnych do pracy niezgodnej z ich przekonaniami, niniejszym kodeksem czy prawem;
nie podejmiesz się pracy wykonywanej przez kolegę - za niższe wynagrodzenie. Nie wygryziesz go ze stanowiska czy posady intrygą, donosem, kłamstwem;
bezrobotnemu koledze pomożesz znaleźć zajęcie.
BĄDŹ LOJALNY WOBEC SZEFA, PRACODAWCY
Dbaj o poziom i opinię swojego medium. Reklamuj swoją firmę.
